Vücut kitle indeksi (VKİ) nasıl hesaplanır?
Vücut kitle indeksi, kilonuzun (kg) boyunuzun metre cinsinden karesine bölünmesiyle bulunur. İngilizce adı BMI olan bu değer, boy farkını hesaba katarak kiloları kıyaslanabilir hale getirir. Sonuç bir sınıfa karşılık gelir; Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) yetişkinlerde 25 ve üzerini fazla kilo, 30 ve üzerini obezite olarak tanımlar.
- Boyu metreye çevirin: 175 ÷ 100 = 1,75 m.
- Karesini alın: 1,75 × 1,75 = 3,0625.
- Kiloyu bölün: 70 ÷ 3,0625 = 22,9, yani normal kilolu sınıfında.
VKİ sınıfları (DSÖ, yetişkinler)
Tablo, DSÖ’nün yetişkinler için kullandığı sınıfları gösterir. Değerler bir ondalığa yuvarlanarak karşılaştırılır: 24,96 değeri 25,0 olarak okunur ve fazla kilolu sınıfına girer.
| Sınıf | VKİ (kg/m²) |
|---|---|
| Zayıf | 18,5 altı |
| Normal kilolu | 18,5 – 24,9 |
| Fazla kilolu | 25 – 29,9 |
| 1. derece obez | 30 – 34,9 |
| 2. derece obez | 35 – 39,9 |
| 3. derece obez | 40 ve üzeri |
Kaynak: Dünya Sağlık Örgütü, Obezite ve fazla kilo bilgi notu ve WHO Technical Report Series 894 (2000).
Boyunuza göre normal kilo aralığı
VKİ 18,5 ile 24,9 arasındaysa kilo, DSÖ sınıflamasında normal aralıktadır; boyunuza düşen kilo bandını doğrudan görmek için ideal kilo hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Aynı sınırları boya çevirmek için kilo = VKİ × boy² formülü kullanılır. Aralık geniştir; çünkü kemik yapısı ve kas kütlesi kişiden kişiye değişir.
| Boy | En az | En çok |
|---|---|---|
| 150 cm | 41,6 kg | 56,0 kg |
| 155 cm | 44,4 kg | 59,8 kg |
| 160 cm | 47,4 kg | 63,7 kg |
| 165 cm | 50,4 kg | 67,8 kg |
| 170 cm | 53,5 kg | 72,0 kg |
| 175 cm | 56,7 kg | 76,3 kg |
| 180 cm | 59,9 kg | 80,7 kg |
| 185 cm | 63,3 kg | 85,2 kg |
| 190 cm | 66,8 kg | 89,9 kg |
Kaynak: hesaplanmıştır, kilo = VKİ × boy². Sınırlar DSÖ sınıflamasındandır.
Aynı kilo, farklı VKİ
Boy karesi paydada olduğu için aynı kilo, uzun boyluda daha düşük bir VKİ verir. 70 kg üç farklı boyda üç farklı sınıfa denk gelebilir:
| Boy | Kilo | VKİ |
|---|---|---|
| 160 cm | 70 kg | 27,3 |
| 170 cm | 70 kg | 24,2 |
| 180 cm | 70 kg | 21,6 |
Kaynak: hesaplanmıştır, kilo ÷ boy².
Değerleri doğru girmek
Sonuç, girdiğiniz iki sayı kadar güvenilirdir. Kiloyu her seferinde aynı tartıda, benzer saatte ve benzer giysilerle ölçmek günlük dalgalanmayı azaltır; gün içinde su ve yemekle bir iki kilogram oynama normaldir. Boyu ayakkabısız, sırtınız duvara dayalı ve başınız dik ölçün; yaşla birlikte boy kısalabileceği için yıllar önceki bir değeri kullanmayın. Ondalıkları virgülle yazabilirsiniz. Günlük enerji ihtiyacını hesaplamak için kalori hesaplama, yaşı doğum tarihinden bulmak için yaş hesaplama sayfaları var. VKİ’yi zaman içinde izleyecekseniz aynı yöntemi tekrarlamak, tek bir değerin kendisinden daha anlamlıdır.
Bu ölçü nereden geliyor?
Kilonun boyun karesine bölünmesi fikri, 19. yüzyılda Belçikalı istatistikçi Adolphe Quetelet’ye dayanır ve uzun süre “Quetelet indeksi” diye anıldı. “Body mass index” adı 1972’de Ancel Keys ve arkadaşlarının nüfus çalışmasıyla yaygınlaştı. Ölçü, tek tek insanları değil büyük grupları karşılaştırmak için tasarlanmıştı; bu yüzden bugün de en çok nüfus taramalarında ve ilk değerlendirmede kullanılır.
VKİ neyi göstermez?
VKİ bir tarama ölçütüdür, tanı değildir. Yağ ile kası ayırt etmez: çok kaslı bir sporcu fazla kilolu sınıfına girebilir. Yağın vücuttaki dağılımını göstermez; DSÖ, fazla kilo ve obeziteyi saptamak için bel çevresi gibi başka ölçümlerin de kullanılabileceğini belirtir. Yaşla birlikte aynı VKİ’nin anlamı değişebilir, gebelikte hesap uygulanmaz ve çocuklarda sınıflar farklı (persentil) tablolarla okunur. Bu yüzden sonucu bir başlangıç noktası olarak görün ve değerlendirmeyi bir sağlık profesyoneline bırakın.
Sık sorulan sorular
VKİ 25’in üstü hasta olduğum anlamına mı gelir?
Hayır. 25 ve üzeri “fazla kilolu” sınıfıdır; bu sınıf bir hastalık tanısı değil, sağlık riskleri açısından bir uyarı eşiğidir. Risk; yaş, aile öyküsü, bel çevresi ve kan değerleri gibi unsurlarla birlikte değerlendirilir.
Boyum veya kilom ondalıklıysa ne yazmalıyım?
Kiloyu virgülle yazabilirsiniz (72,5). Boyu santimetre olarak girin; araç metreye kendisi çevirir.
Bilgilerim kaydediliyor mu?
Hayır. Hesap tarayıcınızda yapılır; boy, kilo ve yaş cihazınızdan çıkmaz.
Kaynaklar
- Dünya Sağlık Örgütü: Obesity and overweight (bilgi notu)
- WHO Technical Report Series 894: Obesity, preventing and managing the global epidemic (2000)
Son gözden geçirme: 9 Kasım 2026. Sınıflar yetişkinler için DSÖ tablosundandır; WHO bilgi notunun fazla kilo (25 ve üzeri) ve obezite (30 ve üzeri) tanımları kontrol edildi, alt sınıf (1., 2., 3. derece) sınırları WHO TRS 894 tablosundan alınmıştır. Bu sayfa yalnızca bilgi içindir ve tıbbi tavsiye değildir.
İlgili araçlar