Boyunuza göre sağlıklı kilo aralığı nedir?
Kendi VKİ’nizi hesaplamak için vücut kitle indeksi aracı var. Bugün ideal kilo derken en sağlam dayanak, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yetişkinler için normal saydığı vücut kitle indeksi aralığıdır: 18,5 ile 24,9. Bu sınırları boya çevirmek için kilo = VKİ × boy² formülü kullanılır. Sonuç bir nokta değil bir bant verir: 170 cm için 53,5 kg ile 72,0 kg arası. Bandın genişliği tesadüf değil, insanlar arasındaki gerçek çeşitliliği yansıtır.
| Boy | VKİ 18,5 – 24,9 | Aralığın ortası |
|---|---|---|
| 145 cm | 38,9 – 52,4 kg | 45,6 kg |
| 155 cm | 44,4 – 59,8 kg | 52,1 kg |
| 165 cm | 50,4 – 67,8 kg | 59,1 kg |
| 175 cm | 56,7 – 76,3 kg | 66,5 kg |
| 185 cm | 63,3 – 85,2 kg | 74,3 kg |
| 195 cm | 70,3 – 94,7 kg | 82,5 kg |
Kaynak: hesaplanmıştır; sınırlar DSÖ yetişkin VKİ sınıflamasındandır. Ortası, 18,5 ile 24,9’un ortası olan VKİ 21,7’ye karşılık gelir.
Devine ve Robinson formülleri
Boydan “ideal” kilo çıkaran formüller doktorların eski hesaplarıdır. İkisi de 5 fit (60 inç, 152,4 cm) boyda sabit bir kiloyla başlar ve bunun üstündeki her inç için sabit bir miktar ekler. Devine formülü 1974’te, gentamisin adlı antibiyotiğin dozunu ayarlamak için yayımlanan bir çalışmada ortaya çıktı. Robinson ve arkadaşlarının 1983’te önerdiği formül ise 1959 tarihli bir sigorta şirketi boy-kilo tablosuna uyarlandı. İkisi de ilaç dozu hesabı içindi; kişiye “şu kiloda olmalısınız” demek için yazılmadı.
| Formül | Erkek | Kadın |
|---|---|---|
| Devine (1974) | 50 kg + 2,3 kg × inç | 45,5 kg + 2,3 kg × inç |
| Robinson (1983) | 52 kg + 1,9 kg × inç | 49 kg + 1,7 kg × inç |
Kaynak: Devine BJ, Drug Intelligence and Clinical Pharmacy 1974; Robinson JD ve ark., American Journal of Hospital Pharmacy 1983;40:1016-1019. Katsayılar ikincil kaynaklardan teyit edilmiştir, özgün makaleler görülmemiştir.
- Boyu inça çevirin: 175 ÷ 2,54 = 68,9 inç; 5 fitin üstü 8,9 inç.
- Devine: 50 + 2,3 × 8,9 = 70,5 kg.
- Robinson: 52 + 1,9 × 8,9 = 68,9 kg. Sağlıklı bant ise 56,7 – 76,3 kg.
| Boy | Devine erkek | Robinson erkek | Devine kadın | Robinson kadın |
|---|---|---|---|---|
| 155 cm | 52,4 | 53,9 | 47,9 | 50,7 |
| 165 cm | 61,4 | 61,4 | 56,9 | 57,4 |
| 175 cm | 70,5 | 68,9 | 66 | 64,1 |
| 185 cm | 79,5 | 76,4 | 75 | 70,8 |
Kaynak: hesaplanmıştır, yukarıdaki formüllerle.
Formüllerin sınırları
Formüller yalnızca boyu kullanır. Yaşı, kemik yapısını, kas kütlesini, bel çevresini ve sağlık durumunu görmezler. Boyla birlikte düz bir çizgi izledikleri için kısa boyda anlamsızlaşırlar: 150 cm boylu bir kadın için Devine 43,3 kg verir, oysa aynı boyun sağlıklı bandı 41,6 kg’dan başlar. Bu yüzden araç, 5 fitin (152,4 cm) altında bir uyarı gösterir. Formüllerin sonucu da bir tek sayıdır; gerçek vücutlar tek bir sayıya sığmaz.
İdeal kilo tek bir sayı değildir
Sağlıklı bir kilo; boydan başka yaşa, kas ve yağ oranına, yağın nerede toplandığına ve kan değerlerine bağlıdır. Yağ oranını mezura ölçüleriyle tahmin etmek için body fat calculator (İngilizce) var. VKİ bile bir tarama ölçütüdür: DSÖ, fazla kilo ve obezite için bel çevresi gibi başka ölçümlerin de kullanılabileceğini belirtir. Kilo hedefi koymak ya da değiştirmek isteyen biri için doğru adres, bir hekim ya da diyetisyendir. Bu sayfa yalnızca iki şeyi gösterir (günlük enerji ihtiyacı için kalori hesaplama aracına bakın): DSÖ sınıflamasına göre boyunuza uyan kilo bandını ve eski formüllerin ne verdiğini.
Sık sorulan sorular
Hangi sonuca güvenmeliyim: banda mı, formüle mi?
Bant daha geniş ve daha güncel bir ölçüte (DSÖ VKİ sınırları) dayanır. Formüller tarihî ve dar kapsamlıdır; bu sayfada karşılaştırma için gösterilir.
Kadın ve erkek için neden farklı sonuç çıkıyor?
Devine ve Robinson formülleri cinsiyet için ayrı taban ve katsayı kullanır. DSÖ’nün VKİ aralığı ise yetişkinlerde kadın ve erkek için aynıdır.
Hamilelikte ya da 18 yaş altında kullanılır mı?
Hayır. Hem VKİ sınıfları hem bu formüller yetişkinler içindir. Çocuklarda yaş ve cinsiyete göre büyüme eğrileri, hamilelikte ise doktorunuzun izlediği hamilelik kilosu aralıkları kullanılır.
Kaynaklar
- Dünya Sağlık Örgütü: Obesity and overweight (bilgi notu)
- WHO Technical Report Series 894: Obesity, preventing and managing the global epidemic (2000)
- Devine BJ. Gentamicin therapy. Drug Intelligence and Clinical Pharmacy 1974;8:650-655 (bağlantısız kaynakça; özgün metin görülmedi).
- Robinson JD, Lupkiewicz SM, Palenik L, Lopez LM, Ariet M. Determination of ideal body weight for drug dosage calculations. American Journal of Hospital Pharmacy 1983;40:1016-1019 (bağlantısız kaynakça; özgün metin görülmedi).
Son gözden geçirme: 9 Kasım 2026. Bu sayfa yalnızca bilgi içindir ve tıbbi tavsiye değildir.
İlgili araçlar